အလင်းရောင် ဓမ္မ: အျမင္မတူရုံနဲ႔ ရန္ျဖစ္ဖို႔ရာ အေၾကာင္းမလံုေလာက္ဘူး ▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬ ★ အိုင္ဒီယာခ်င္းမတူဘူးဆိုရင္ ဘယ္လိုလုပ္မွာတုန္း? အုိင္ဒီယာ မတူတာ ကုမၸဏီတုိင္းမွာ ရိွတယ္။ မိသားစုတုိင္းမွာ ရိွတယ္။ အစိုးရအဖြဲ႔တုိင္းမွာ ရိွတယ္။ ပါတီတုိင္းမွာ ရိွတယ္။ ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းဆိုလည္း ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းတုိင္းမွာရိွတယ္။ ★ ဒီအေၾကာင္း ေျပာတယ္ဆိုရင္ ဘုန္းဘုန္း ဘာသတိရတုန္းဆိုရင္ ေက်းဇူးတင္တဲ့အေနနဲ႔ ဒီဟာေလးကို ျပန္ျပီးေတာ့ ေျပာပါတယ္။ ★ ဦးဇင္းငယ္ေလး ဘ၀နဲ႔ သီရိလကၤာမွာ စာသင္တဲ့အခ်ိန္ အခုလက္ရိွ ပါေမာကၡခ်ဳပ္ဆရာေတာ္ ေဒါက္တာနႏၵမာလာဘိ၀ံသ ဆရာေတ္ာၾကီးက ဘုန္းဘုန္းတုိ႔ကို အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ တုိက္အုပ္ဆရာေတာ္လုိမ်ိဳးေပါ့ သီရိလကၤာႏုိင္ငံ ျမန္မာေက်ာင္းမွာ။ ဆရာေတာ္က အဲအခ်ိန္မွာ master ျပီးျပီ၊ မဟာ၀ိဇၨာျပီးျပီ၊ ဘုန္းဘုန္းတို႔က မျပီးေသးဘူး။ ★ စာၾကည့္ပံုၾကည့္နည္းေတြ ဆရာေတ္ာက ေျပာျပတယ္။ ဆရာေတာ္ essay ေတြ ၾကည့္ျပီးေတာ့ အတုခိုးရတယ္။ ဆရာေတာ္က ဘုန္းဘုန္းကိုတိတိက်က်ေပးတဲ့ အၾကံဉာဏ္ေတြထဲမွာ ေျမာက္မ်ားစြာထဲမွာ တစ္ခုကေတာ့ ဘာတုန္းဆိုရင္ ဘုန္းဘုန္းက အဂၤလိပ္စာ ပိုဖတ္တယ္ ႏုိင္ငံျခားေရာက္ျပီးတဲ့အခါ အဂၤလိပ္စာပိုဖတ္တယ္။ စိုးရိမ္တဲ့စိတ္ေၾကာင့္။ ★ ႏုိင္ငံျခားမွာ သာသနာျပဳတာ မေအာင္ျမင္မွာစိုးလို႔ ဗုဒၶဘာသာအေၾကာင္းဖတ္တာေတာင္မွာ အဂၤလိပ္လို အမ်ားၾကီးဖတ္တယ္။ အဲဒါနဲ႔ ဆရာေတာ္ၾကီးက ၇-ရက္မွာ ၁-ရက္ တျခားဘာမွ မဖတ္နဲ႔တဲ့ ပါဠိပဲ ဖတ္ပါတဲ့။ ★ အဲဒီအက်င့္ အခုထက္ထိ ရိွေနတုန္းပဲ။ အခုထက္ထိရိွတယ္ ႏွစ္ေပါင္း ၂၈-ႏွစ္ ရိွျပီ။ ပါဠိေတာ္ေတြဖတ္တာ တျခားဟာလည္း မဖတ္ဘူး သတင္းစာလည္း မဖတ္ဘူး လုပ္စရာရိွတဲ့အလုပ္ေတြ ခဏထားျပီး ဒီစာေတြဖတ္တယ္။ ★ အဲဒီစာေတြ ဖတ္ျပီးေတာ့ မ်ားမ်ားသိလာတဲ့အခါက်ေတာ့ ဆရာေတာ္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတဲ့အခါ ဆြမ္းစားရင္းနဲ႔ပဲ ေဆြးေႏြးတဲ့အခါ ဆရာေတာ္လည္း အလုပ္မပ်က္ဘူး ဘုန္းဘုန္းလည္း အလုပ္မပ်က္ဘူး။ ဆရာေတာ္က သူက Mobile library ဆိုတာ ေရြ႕လ်ားတဲ့ စာၾကည့္တုိက္လို ျဖစ္ေနတာ။ ဘာပဲေမးေမး ဘယ္ေနရာမွာ ဘာရိွတယ္ဆိုတာ ေျပာျပတယ္ ခ်က္ခ်င္းေျပာႏုိင္တဲ့ ဆရာေတာ္မွာပါတယ္။ ★ အဲဒါနဲ႔ ဘုန္းဘုန္းတုိ႔ကလည္း တခါတခါ အပ်င္းထူတာလည္း ပါတယ္ အားကိုးတာလည္းပါတယ္ စာေတြ ေတြ႔တိုင္း စာေတြေလွ်ာက္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဆရာေတ္ာအမိန္႔ရိွတဲ့တစ္ခု အခုထက္ထိ ေခါင္းထဲမွာ သံနဲ႔ရိုက္ထားသလို - ❝ဦးဓမၼသာမိတဲ့ လူ႔ေလာကၾကီးထဲမွာ အျမင္မတူရုံနဲ႔ ရန္ျဖစ္ဖို႔ရာ အေၾကာင္းမလံုေလာက္ဘူးတဲ့။❞ ★ အျမင္မတူရုံနဲ႔ ရန္ျဖစ္တယ္ဆုိတာက သူက အျမင္မတူတုိင္း ရန္ျဖစ္တာမဟုတ္ဘူး။ မဇၩိနိကာယ္ထဲမွာ ဘယ္သုတၱန္ သြားၾကည့္ခုိင္းလဲဆိုေတာ့ “စာတုမသုတၱန္” အဲဒါ ဘုန္းဘုန္းက ေကာင္းေကာင္းၾကည့္တယ္ အၾကိမ္ၾကိမ္ၾကည့္တယ္။ အဂၤလန္ေရာက္ျပီးေတာ့လည္း အဲဒါပဲၾကည့္တယ္၊ ၾကည့္ျပီးေတာ့ ျပန္စဥ္းစား။ ★ ဘာျဖစ္လုိ႔တုန္းဆိုေတာ့ ဘုန္းဘုန္းက ႏုိင္ငံတကာ ဗုဒၶဘာသာအဖြဲ႔ ေထရ၀ါဒပါတယ္၊ မဟာယနပါတယ္၊ ၀ဇီရာယန ႏိုင္ငံတုိင္းပါတယ္။ ပါေမာကၡ (၂၀) ကိုဦးေဆာင္ျပီးေတာ့ စုေပါင္းစာအုပ္တစ္အုပ္ေရးရတာ ၇-ႏွစ္ၾကာသြားတယ္။ စာမ်က္ႏွာ (၄၀၀) ပဲပါတယ္။ ★ မဟာယာနကလည္းပဲ ေထရ၀ါဒက သူတုိ႔ကို သြားျပီးေတာ့ စိုးမိုး (dominate) လိမ့္မယ္ဆိုျပီး စိုးရိမ္ျပီးေတာ့ေလ စိတ္ထဲမွာ ဘုန္းဘုန္းတို႔ကို ယံၾကည့္မႈ (trust) မျဖစ္ဘူး။ ★ ဘုန္းဘုန္းတုိ႔ကလည္း အဲလိုပဲ မယာယနက ဒီထဲမွာ ဘာေတြ လာထည့္မလဲ မသိဘူး ဆိုျပီး ဘုန္းဘုန္းတို႔ကလည္း trust မျဖစ္ဘူး။ အဲဒါ ၉-လ လိပ္ခဲတင္းလင္း အဲဒီဟာကို သိပၸံပညာအေနနဲ႔လည္း စိတ္ကုိနားလည္ခ်င္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဒါ အခုေနာက္ဆံုးေပၚ ဟားဗဒ္တကၠသိုလ္ Harvard Business Review စာအုပ္။ ★ ဒီထဲမွာ သူက ဘာေျပာတာတုန္းဆုိေတာ့ neuroscience of trust ယံုၾကည္မႈ မရိွဘူးဆိုရင္ ဦးေႏွာက္က ဘယ္ နယူရြန္ (neurone) ကအလုပ္လုပ္ျပီး active ျဖစ္တယ္။ လူတစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ trust ျဖစ္တယ္ ယံုၾကည္မႈ ရိွတယ္ဆိုရင္ ဘယ္လိုျဖစ္တယ္။ ★ ဥပမာ တိရစာၦန္ထဲမွာ တိရစာၦန္က သူၾကည့္လုိက္တယ္ သူေတြ႔ရတဲ့အရာက အႏၲရာယ္ရိွသလား။ ရိွတယ္ဆိုရင္ အဲအခ်ိန္မွာ ဘယ္ neurone ကအလုပ္လုပ္တယ္။ ဘယ္ ေဟာ္မုန္းကအလုပ္လုပ္တယ္။ အႏၲရာယ္မရိွဘူး သူစိတ္ခ်ရျပီ သူ trust ရိွျပီဆိုရင္ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ေဟာ္မုန္းက ဘယ္ေဟာ္မုန္းက စအလုပ္လုပ္တုန္း သိပၸံပညာေတြ ဆယ္ႏွစ္ေက်ာ္ေက်ာ္ သုေတသန လုပ္ထားတာကို ဒီ Harvard business review က ျပန္ျပီးေတာ့ ရီဗ်ဴးလုပ္ထားတယ္။ ★ အဲထဲမွာ oxytocin ဆိုတဲ့ ေဟာ္မုန္းေပါ့ေနာ္ အရမ္း အေရးၾကီးတယ္ trust ရိွဖို႔။ ဘုန္းဘုန္းတို႔က ၉-လ အလုပ္လုပ္ရတယ္ ဒီေခါင္းစည္းေအာက္မွာ ေထရ၀ါဒ လည္းပဲ သူ႔အခန္းက႑နဲ႔သူ ရိွပါတယ္၊ မဟာယာန သူ႔အခန္းက႑နဲ႔ရိွပါတယ္၊ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ ဒီထဲမွာ ကိုယ့္က်မ္းစာထဲက ယူျပီးေတာ့ ဘာသာျပန္ျပီး ေရးထည့္ရုံပါပဲ။ ★ ဒီစာအုပ္ကို ကုလသမဂၢကို တင္ျပမွာပါ။ အကုန္လံုး ညီတူညီမွ် အခြင့္အလမ္း ရိွပါတယ္။ ဒီ message အဲဒီ ပါေမာကၡ ၂၀ ရဲ႕ မသိစိတ္ထဲကို ေရာက္သြားေအာင္ ၉-လ ၾကာပါတယ္။ ဘုန္းဘုန္း တစ္ပါးတည္း လုပ္လုိ႔ မရပါဘူး။ ဆရာေတာ္ၾကီးေတြ တရားဆရာေတာ္ၾကီးေတြလည္း အမ်ားၾကီး ပါ၀င္ပတ္သတ္တယ္။ ★ အဲေတာ့ ဆိုလိုတာက “စာတုမ” ဆိုတဲ့သုတ္ထဲမွာ ရွင္သာရိပုတၱရာ ရွင္ေမာဂၢလာန္ အဂၢသာ၀ၾကီးႏွစ္ပါး အျမင္ခ်င္းမတူတာကို ေျပာျပထားတာ။ ပါေမာကၡခ်ဳပ္ဆရာေတာ္က ဘုန္းဘုန္းကို ေထာက္ျပတယ္။ အရွင္ေမာဂၢလာန္က ေတြးတာတစ္မ်ိဳး interpretation က တစ္မ်ိဳး၊ အရွင္သာရိပုတၱရာကတစ္မ်ိဳး။ ★ ျပႆနာကေတာ့ သူတို႔တပည့္ေတြက ဆူတာ။ ရဟန္းအသစ္ေတြကဆူတာ ဆူတာကို ျမတ္စြာဘုရားက အဲကုိယ္ေတာ္ေတြ ငါ မေတြ႔ခ်င္ဘူး အာနႏၵာေရ သူ႔တုိ႔ကို သြားျပီးေတာ့ အေ၀းသြားခုိင္းလိုက္ကြာ ႏွင္ထုတ္လုိက္္ဆုိေတာ့ အဲဒီ incident ေခၚတာေပါ့ မထင္မွတ္ဘဲနဲ႔ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ incident ကုိ အဓိပၸါယ္ယူဆဲ့ေနရာမွာ ရွင္သာရိပုတၱရာ နဲ႔ ရွင္ေမာဂၢလာန္ မေထရ္ျမတ္ႏွစ္ပါး အျမင္ခ်င္း မတူဘူး။ ★ ရွင္သာရိပုတၱရာက ဘယ္လိုေတြးတာတုန္းဆိုေတာ့ ျမတ္စြာဘုရားက ကိုယ္ေတာ္ငယ္ေလးေတြကို ႏွင္ထုတ္တယ္။ ၾကည့္ရတာ ျမတ္စြာဘုရား ပင္စင္သြားခ်င္ျပီထင္တယ္၊ အနားယူခ်င္ျပီ ထင္တယ္။ ငါကလည္း အနားယူမွ ျဖစ္ေတာ့မယ္။ ေအးေအးေဆးေဆး ေနမွ ျဖစ္ေတာ့မယ္။ တျခားငယ္တဲ့ သာ၀ကေတြကို တာ၀န္ေပးမွ ျဖစ္မယ္။ သူက အဲလိုေတြးတာ။ ★ အရွင္ေမာဂၢလာန္ကို ျမတ္စြာဘုရား ေမးတဲ့အခါ အရွင္ေမာဂၢလာန္က ကိုယ္ေတာ္ကေကာ ဘယ္လိုေတြးတုန္း။ ရွင္သာရိပုတၱရာက အနားယူရမယ္လို႔ေတြးတာ အဲဒါ အရွင္ေမာဂၢလာန္က ‘တပည့္ေတာ္ကေတာ့ ဒီလိုေတြးပါတယ္ ဘုရား။ ျမတ္စြာဘုရားက သက္ေတာ္ၾကီးျပီ ဒါေၾကာင့္ ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕တာ၀န္ကို ရွင္သာရိပုတၱရာနဲ႔ ငါနဲ႔ ပိုျပီးေတာ့ ယူရမယ္’ လို႔ တပည့္ေတာ္ ဒီလိုေတြးပါတယ္။ ★ တစ္ပါးက ေနာက္ဆုတ္ဖုိ႔ တစ္ပါးက ေရွ႕တိုးဖို႔ အၾကံအဉာဏ္မတူပါဘူး။ အေတြးမတူဘူး။ မတူေပမဲ့ အဲဒီရဟႏၲာအရွင္ျမတ္ၾကီး ၂-ပါးက သူတို႔မွာ positive emotion ပဲရိွတယ္။ ကရုဏာပဲ ရိွတယ္။ ေဒါသမျဖစ္ဘူး၊ ေဒါသ မရိွဘူး negative emotion မရိွဘူး။ ★ အဲလို negative emotion မရိွတဲ့အခါက်ေတာ့ သူတို႔အျမင္မတူမႈက ပဋိပကၡဆီကို ေခၚမသြားဘူး ပဋိပကၡ မျဖစ္ေစဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ျငိမ္ခ်မ္းေရးအေၾကာင္း ေျပာတဲ့ေနရာမွာ ဘုန္းဘုန္းတို႔က Anger management သိပ္အေရးၾကီးပါတယ္။ ဘာပဲေျပာေျပာ ကိုယ္ေျပာတဲ့ဟာ ေဒါသနဲ႔ မေျပာမိေစဖို႔ အဲဒါ သိပ္ အေရးၾကီးပါတယ္။ ★ ျမတ္စြာဘုရား သူရဲ႕တရားေတာ္ကို အက်ဥ္းခ်ဳံးနဲ႔ ေနရာမွာ “ခႏၲီပရမံ တေပါတိတိကၡာ” တဲ့ ခႏၲီတရားရိွရမယ္။ ခႏၲီတရားဆိုလို႔ ဘုန္းဘုန္းတုိ႔ ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြက ခႏၲီတရားကို အထင္လြဲတတ္တယ္။ #ခႏၲီစ မႏိုင္လုိ႔သည္းခံရျခင္းသည္လည္းေကာင္း တခ်ိဳ႕ကိုရင္ေလးေတြက အဲဒီလို ရြဲ႕ျပီးေတာ့ အဓိပၸါယ္ဆိုေသးတယ္။ မႏိုင္လုိ႔ သည္းခံတာ။ ★ အမွန္ ျမတ္စြာဘုရားက အဲဒီလို မဟုတ္ဘူး။ ေျပာရမယ့္ ေနရာမွာ ခ်က္ခ်င္းေျပာႏုိင္တယ္။ သူတပည့္ေတြကိုလည္းေျပာတယ္၊ ဒကာေတြကိုလည္း ေျပာတယ္။ သူ႔ကိုေထာက္ခံတဲ့ ပစၥည္းေလးပါးေထာက္ပံ့တဲ့ ဘုရင္ေတြ သူေဌးကိုလည္းပဲ ေျပာတယ္။ ဘာသာျခားေတြကိုလည္းပဲ ေျပာတယ္။ 💕 ဒါေပမဲ့ ျမတ္စြာဘုရား ဘာနဲ႔ေျပာတုန္း ေဒါသနဲ႔ မေျပာဘူး။ ကရုဏာနဲ႔ေျပာတယ္ ေမတၱာနဲ႔ေျပာတယ္။ ေက်းဇူးေတာ္ရွင္ေအာက္စဖို႔ဒ္ဆရာေတာ္ေဒါက္တာဓမၼသာမိ 🙏🙏🙏 “လူ႔ဦးေႏွာက္ လူ႔စိတ္ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းထဲက သတိအေျခခံတဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရး - Mindful Peace in the Brain, the Mind and the Society” တရားေတာ္ (၅.၄.၂၀၁၉ ျပည္သူရင္ျပင္) မွ ေရးသားပူေဇာ္ပါသည္။ Photo credit #ChanMyaeAung